ఎంపీ అనర్హత | ఈ క్రమంలో 1951 నాటి ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టంపై మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. 1988 నుంచి ఇప్పటి వరకు 42 మంది ఎంపీలపై అనర్హత వేటు పడింది.
ఎంపీ అనర్హత | ఈ క్రమంలో 1951 నాటి ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టంపై మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. 1988 నుంచి ఇప్పటి వరకు 42 మంది ఎంపీలపై అనర్హత వేటు పడింది. ఈ చట్టం కింద 14వ లోక్సభకు చెందిన 19 మంది వరకు ఎంపీలు అనర్హులయ్యారు. పార్లమెంటులో ప్రశ్నలు అడగడానికి క్రాస్ ఓటింగ్ మరియు డబ్బు సేకరించడం వంటి కారణాలతో కాంగ్రెస్ సభ్యులు అనర్హులు. రాజకీయ తిరుగుబాటులో సభ్యత్వానికి పాల్పడిన ఎంపీలకు రెండేళ్ల కంటే ఎక్కువ జైలు శిక్ష విధించవచ్చని చట్టం అందిస్తుంది.
రాహుల్, అఫ్జల్ అన్సారీ ఉద్యోగాలు కోల్పోయారు.
కాంగ్రెస్ అధినేత రాహుల్ గాంధీ, ఎన్సీపీ నేత మహ్మద్ ఫైసల్ పీపీ, బీఎస్పీ నేత అఫ్జల్ అన్సారీ ఇటీవల ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం కింద పార్లమెంటు సభ్యత్వాన్ని కోల్పోయారు. న్యాయస్థానం రెండేళ్లకు పైగా జైలు శిక్ష విధించడంతో నేతలపై అనర్హత వేటు పడింది. క్రిమినల్ కేసుల్లో రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ జైలు శిక్ష పడిన ఎంపీలు, ఎమ్మెల్యేలపై స్వయంచాలకంగా అనర్హత వేటు వేయడానికి చట్టం కల్పిస్తోంది. అయితే లక్షద్వీప్ నుంచి లోక్సభకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఎంపీ ఫైసల్పై అనర్హత వేటు పడింది. కోర్టు స్టే విధించింది. లోక్సభ సెక్రటేరియట్ అతని అనర్హతను రద్దు చేసింది.
1985లో తొలిసారి అనర్హత వేటు పడింది.
1985లో చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన తర్వాత, లోక్సభ సభ్యుడు అనర్హుడయ్యాడు. మిజోరం జాతీయ కూటమి ఏర్పాటు చేసిన పార్టీ అభ్యర్థిగా మిజోరాం రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు కాంగ్రెస్ సభ్యుడు లాల్ దుహోమా తన నామినేషన్ పత్రాలను సమర్పించారు. అది అతనిని అనర్హుని చేస్తుంది. అప్పుడు జనతాదళ్ నాయకుడు వీపీ సింగ్ 9వ లోక్సభలో సంకీర్ణ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం కింద తొమ్మిది మంది సభ్యులను అనర్హులుగా ప్రకటించారు. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం ప్రకారం 14వ లోక్సభకు 19 మంది వరకు ఎంపీలు అనర్హులు. ఆ సమయంలో, హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్లో ప్రశ్నలు అడగడానికి డబ్బు వసూలు చేసినందుకు పది మంది ఎంపీలపై అనర్హత వేటు పడింది. ఇదిలా ఉండగా, UPA-1 ప్రభుత్వం జూలై 2008 విశ్వాస పరీక్షలో క్రాస్ ఓటింగ్ చేసినందుకు తొమ్మిది మంది ఎంపీలు అనర్హులుగా ప్రకటించబడ్డారు. అప్పటి నుండి వామపక్షాలు ప్రభుత్వానికి మద్దతు ఉపసంహరించుకున్నాయి మరియు భారతదేశం-యుఎస్ అణు ఒప్పందాన్ని వ్యతిరేకించాయి.
చెల్లించే ప్రశ్నపై..
ప్రశ్నలు అడగడానికి డబ్బు తీసుకున్నందుకు బీఎస్పీకి చెందిన ఇద్దరు లోక్సభ ఎంపీలు, కాంగ్రెస్, ఆర్జేడీలకు చెందిన ఒక ఎంపీపై అనర్హత వేటు పడింది. బహుజన్ సమాజ్ పార్టీకి చెందిన రాజ్యసభ ఎంపీ కూడా సభ్యత్వం కోల్పోయారు. లోక్సభ మాజీ జాయింట్ సెక్రటరీ దేవేంద్ర సింగ్ అస్వాల్ ప్రకారం, ఆయా ఎంపీల బహిష్కరణను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. ప్రధాని పీవీ నరసింహారావు సంకీర్ణ ప్రభుత్వ హయాంలో 10వ లోక్సభ సందర్భంగా ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం కింద నలుగురు ఎంపీలపై అనర్హత వేటు పడింది. ఎంపీలపై అనర్హత వేటును సుప్రీంకోర్టు కూడా సమర్థించింది.
సభ్యత్వాలు కోల్పోయిన ప్రముఖులు..అనర్హత సోనియాను తప్పించండి
ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం ప్రకారం అనర్హుల్లో ప్రముఖులు కూడా ఉన్నారు. వీరిలో ముఫ్తీ మహ్మద్ సయీద్ (1989), సత్యపాల్ మాలిక్ (1989), శరద్ యాదవ్ (2017) మరియు అలీ అన్వర్ (2017) ఉన్నారు. జార్ఖండ్ ముక్తి మోర్చా నాయకుడు శిబు సోరెన్ (2001), సమాజ్వాదీ పార్టీ ఎంపీ జయా బచ్చన్ (2006) అనర్హులయ్యారు. సోరెన్ రాజ్యసభ సభ్యునిగా ఉన్న సమయంలో, అతను జార్ఖండ్ ఏరియా స్వీయ-ప్రభుత్వ కమిటీ (JAC) సభ్యునిగా, జయా బచ్చన్ రాజ్యసభ సభ్యునిగా మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ ఫిల్మ్ డెవలప్మెంట్ బోర్డు ఛైర్మన్గా కొనసాగారు. ఇదిలావుండగా, అప్పటి కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీని జాతీయ సలహా మండలి అధ్యక్ష పదవికి అనర్హులుగా ప్రకటించాలని పిటిషన్ కూడా దాఖలైంది. ఆమె లోక్ సభకు రాజీనామా చేయడంతో కేసు ముగిసింది.
రెండు అనర్హత చర్యలు..
అయితే రెండు చట్టాల ప్రకారం ఎంపీలపై అనర్హత వేటు వేసే అవకాశం ఉందని ఇండియన్ బార్ అసోసియేషన్ సభ్యుడు అస్వాల్ తెలిపారు. రాజ్యాంగంలోని పదో షెడ్యూల్ ప్రకారం అనర్హత వేటు పడే అవకాశం ఉంది. ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం. పార్టీ జారీ చేసిన విప్ను ధిక్కరిస్తే ఎంపీపై అనర్హత వేటు వేయడానికి బిల్లులో అవకాశం ఉంది. చట్టం ఒక పార్టీతో మరొకటి చేరకుండా గైర్హాజరు లేదా ఓటు వేయడాన్ని నిషేధిస్తుంది. మరో చట్టం ప్రకారం.. ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం 1951 ప్రకారం రెండేళ్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ శిక్ష పడిన సందర్భంలో స్వయంచాలకంగా పార్లమెంటు సభ్యులపై అనర్హత వేటు పడుతుంది. ఆరేళ్లపాటు పోటీకి కూడా అనర్హులు అవుతారు. రాజ్యాంగంలోని సెక్షన్ 102(1)(ఇ) మరియు ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం 1951లోని సెక్షన్ 8 ప్రకారం.
