తెలంగాణ | “కరెంట్” యూనియన్ రూల్స్ యొక్క నరకం. ఎప్పుడు వస్తుందో తెలియదు. ఎప్పుడొస్తాడో తెలీదు. బావులు తవ్వుకుని జీవనం సాగిస్తున్న తెలంగాణ రైతులు విద్యుత్ సమస్యపై అప్పటి పాలకుల పెత్తనం కారణంగా చాలా నష్టపోయారు.
తెలంగాణ | డిసెంబర్ 28, 2006. టీఆర్ఎస్ ఆవిర్భవించిన తర్వాత గులాబీ శ్రేణులు రోడ్డుపైకి వచ్చి రాజీవ్ రోడ్డును సీజ్ చేయడం ఇదే తొలిసారి. రైతాంగానికి కరెంటు లేకపోవడంతో జరిగిన ఈ నిరసన కార్యక్రమంలో అధినేత కేసీఆర్ కూడా పాల్గొన్నారు. ఆ సంవత్సరాల్లో విద్యుత్ శక్తి పోరాటం మరియు రైతుల అన్వేషణ అనుభవం నుండి, “వ్యవసాయ 24 గంటల ఉచిత విద్యుత్” పుట్టింది. ఇది ఎన్నికల కార్యక్రమం లేదా ఓట్లను సాధించే వ్యూహం కాదు. తన ప్రాంతంలోని రైతు బిడ్డలు పాముకాటుకు, గ్లౌజ్లకు అర్ధాకలితో ప్రాణత్యాగం చేస్తే ఎలా బతుకుతారో కేసీఆర్ ఆలోచనలోంచి ఈ పథకం రూపొందింది. తెలంగాణ అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత ఈ ఆలోచన ఆచరణలోకి వచ్చింది. మూడు సంవత్సరాలలో, జాతీయ చీకటి మరియు విద్యుత్ కోసం చూస్తున్న రైతులు నివారించబడ్డారు.
– ఫోటో: అనుమళ్ల గంగాధర్
హైదరాబాద్, 17 జూలై (నమస్తే తెలంగాణ): కార్మిక సంఘాల పాలనకు “కరెంట్” నరకం. ఎప్పుడు వస్తుందో తెలియదు. ఎప్పుడొస్తాడో తెలీదు. కరెంటు సమస్యపై అప్పటి పాలకుల కక్షసాధింపుతో బావులు తవ్వుకుంటూ జీవనం సాగిస్తున్న తెలంగాణ రైతులు చాలా నష్టపోయారు. లోవోల్టేజీ సమస్యలు, మోటార్లు కాలిపోవడం, ట్రాన్స్ఫార్మర్లు పేలడం వంటి వాటితో ఇబ్బంది పడింది. కొందరు అన్నదాతలు బోర్లు సోకిన ఎండు ధాన్యాన్ని చూసి గుండెలు ఆగిపోగా, మరికొందరు తీగలు పట్టుకుని ఆత్మహత్యకు పాల్పడ్డారు. ట్రాన్స్ఫార్మర్లు, మోటార్లు మరమ్మతులు చేస్తుండగా విద్యుత్ తీగలు తెగిపోయాయి. రైతుల్లో పురుగుల బెడద పెరిగింది. కాండ్రమ్ ముందు దాతలు పిటా బ్రెడ్ లాగా పోశారు. నాటి లిబరల్ డెమోక్రాట్ మరియు కాంగ్రెస్ పాలకులకు మానవీయ స్పందన లేదు. తెలంగాణలో రైతు కరెంట్ కష్టాలు కేసీఆర్ను కలచివేస్తున్నాయి. 2000 ఆగస్ట్ 28న విద్యుత్ ఛార్జీల పెంపునకు వ్యతిరేకంగా రైతుల ఆధ్వర్యంలోని టీడీపీ ప్రభుత్వంలో ముగ్గురు రైతులు మృతి చెందడం చంద్ర బాబును తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. ఘటన జరిగిన వారం రోజుల్లోనే డిప్యూటీ స్పీకర్ కేసీఆర్ సీఎం చంద్రబాబుకు లేఖ రాశారు.
2006లో రాజీవ్ రోడ్డు వద్ద కరెంట్ కోసం టీఆర్ఎస్కు వ్యతిరేకంగా మహిళా రైతులు ధర్నా చేశారు
కరెంటు ధరలు తగ్గించకుంటే రైతుల పక్షాన నిలబడతానని హెచ్చరించారు. రైతు ఆత్మహత్యలపై కూడా బాబుతో చర్చిస్తున్నారు. ఆయన నుంచి ఎలాంటి స్పందన రాకపోవడంతో తెలంగాణ కోసం ఉద్యమించడమే పార్టీని వీడాలని కేసీఆర్ భావించారు. 2001లో టీఆర్ఎస్ పార్టీని స్థాపించారు. సీఎం కేసీఆర్ పట్టుదలతో 2004 ఎన్నికల్లో ఉచిత విద్యుత్ అంశం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. అనంతరం 2006లో రాజీవ్ రాదారిపై విద్యుత్ సమస్యపై కేసీఆర్ నాయకత్వంలో పార్టీలోనే పెద్దఎత్తున ఆందోళనలు జరిగాయి. కరెంటు కోసం తొలిసారి రోడ్డెక్కారు. ఈ కరెంటు షాక్ మరిదాసు ఉద్యమానికి నాంది పలికింది. తెలంగాణ రాగానే సీఎం కేసీఆర్ స్పష్టమైన ప్రణాళిక రూపొందించి తెలంగాణలో రైతుల కష్టాలు తొలగించేందుకు మేధోమథనం చేశారు. స్వరాష్ట్రంలో కేవలం మూడున్నరేళ్లలో వ్యవసాయానికి 24 గంటల నాణ్యమైన ఉచిత విద్యుత్ను తీసుకొచ్చి రైతుల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపారు. మరి ఇంత మంచి కరెంటు కేవలం కొట్టడం వల్ల రాదు. దీని వెనుక సీఎం కేసీఆర్ చాలా ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
భౌగోళిక పరిస్థితులు భిన్నంగా ఉంటాయి.
తెలంగాణ భూభాగం భౌగోళికంగా భిన్నమైనది. కాలువ ద్వారా నీటిపారుదల అనేది చాలా కష్టమైన పని. తెలంగాణ భూభాగం కృష్ణా, గోదావరి రెండు నదుల కంటే ఎత్తైనది. అందుకే రాష్ట్రంలో వ్యవసాయం నిజంగా బోర్లు, బావులపైనే ఆధారపడి ఉంది. ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఇదే విషయాన్ని శాసనసభ, ప్రజల ముందు వందసార్లు చెప్పారు. ఈ బోర్లు, బావుల నుంచి నీటిని తోడుకోవాలంటే కరెంటు అవసరం. అయితే ఆయా దేశాలు ఏర్పడక ముందు కూడా సంకీర్ణ ప్రభుత్వాలు వ్యవసాయానికి శక్తినివ్వడంపై దృష్టి సారించలేకపోయాయి. అందుకే తెలంగాణలో రైతులు అదృష్టాన్ని, వరుణుడిని నమ్ముకుని పంటలు పండించేవారు. ఈ పరిస్థితిని సీఎం కేసీఆర్ విప్లవాత్మకంగా మార్చారని భావిస్తున్నారు. 24 గంటల ఉచిత నాణ్యమైన విద్యుత్ ఆవిర్భావం ఈ పరిస్థితిని మార్చింది.
అది 2017 డిసెంబర్ 31 ఆదివారం అర్ధరాత్రి 12 గంటలకు.. ప్రపంచం మొత్తం 2018 కొత్త సంవత్సరానికి నాంది పలికింది.. శుభాకాంక్షలు.. అది సంబరాల సమయం.. తెలంగాణ కొత్త సంవత్సర వేడుకల కంటే ఎక్కువగా సంబరాలు చేసుకోవడం ప్రారంభించిన వేళ.. ఇది సీఎం. కేసీఆర్ కల నెరవేరిన క్షణం. సమైక్య పాలనలో కరెంట్ సమస్యలకు వీడ్కోలు పలికి 24 గంటల ఉచిత కరెంటును స్వాగతించే తెలంగాణ రైతులందరికీ ఇది శుభ తరుణం. జాతిపిత నాటి నుంచి సుమారు మూడున్నరేళ్లుగా సీఎం కేసీఆర్ తీసుకుంటున్న చర్యల వల్ల వ్యవసాయానికి 24 గంటల ఉచిత విద్యుత్ సరఫరా ప్రారంభమైంది. అప్పటికి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 2.3 మిలియన్ల వ్యవసాయ లైన్లకు నిరంతర విద్యుత్తు ప్రారంభం అవుతుంది. ఇది దేశ చరిత్ర. తెలంగాణ పేరు సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడిన కాలం. ఈ గొప్ప విజయం వెనుక సీఎం కేసీఆర్ అలుపెరగని దీక్ష, పట్టుదల, మార్గదర్శకత్వం, స్పష్టమైన ప్రణాళిక దాగి ఉన్నాయి. ఐదున్నరేళ్లుగా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో రైతులకు 24/7 కరెంటు ఉంది.
ఎమ్మెల్యేగా కలలు కనండి.. సీఎంగా సాకారం చేసుకోండి..
సిద్దిపేట ఎమ్మెల్యేగా ఉన్నప్పుడే రైతులకు 24 గంటల కరెంటు అందించాలన్న కేసీఆర్ కల సాకారమైంది. ‘‘ఎంపీగా ఉన్నప్పటి నుంచి చూస్తూనే ఉన్నాం.. కరెంటు సమస్యలతో రైతులు నానా అవస్థలు పడేవారు.. ట్రాన్స్ఫార్మర్లకు పైరవీలు చేయాల్సి వచ్చింది.. మంత్రుల వద్ద రికమెండేషన్ కేసు వచ్చింది.. ఈ పరిస్థితి ఒక్కసారిగా మారాలి. కాలిపోయిన ట్రాన్స్ఫార్మర్లను వెంటనే మార్చే వ్యవస్థను రూపొందించాలి’’ అని రైతులు ఎందుకు ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కొంటున్నారని విద్యుత్తు సంస్థ అధికారులకు కేసీఆర్ వివరించారు. రైతులకు 24 గంటల ఉచిత కరెంటు లభిస్తే… కరెంటు ఉంటే… రైతులు ప్రశాంతంగా వినూత్న పంటలపై దృష్టి సారిస్తారని కేసీఆర్ గట్టి నమ్మకం. ఆలోచనలో పడింది. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఏర్పాటైన తర్వాత ముఖ్యమంత్రిగా విద్యుత్ సమస్యపై తొలిసారి దృష్టి సారించారు. వ్యవసాయంలో 24 గంటల విద్యుత్ వినియోగంపై శాఖ నాయకులు, విద్యుత్ సంస్థ ఇంజినీర్లు వివరించారు. వ్యవసాయానికి 24 గంటల నిరంతర విద్యుత్ సరఫరా ప్రారంభమవుతుంది.
బాగా ప్లాన్ చేసారు
దేశంలో ఇప్పటివరకు అసాధ్యమని భావించిన వాటిని సుసాధ్యం చేయాలనే ఆలోచనతో సీఎం కేసీఆర్ విద్యుత్శాఖ ఉన్నతాధికారులతో చర్చలు జరిపారు. సమీక్షించబడింది. ఏది ఏమైనా 24 గంటల నిరంతరాయంగా… పూర్తిగా ఉచిత విద్యుత్ అందించడమే ఈ పథకాల ఏకైక లక్ష్యం. ట్రాన్స్ కో, జెన్ కో సీఎండీగా దేవులపల్లి ప్రభాకర్ రావును ఎంపిక చేసి ప్రణాళికను అమలు చేశారు. క్షేత్రస్థాయి అధికారులు, సిబ్బందితో సమీక్షలు నిర్వహించారు. మూడున్నరేళ్లలో రైతులకు 24 గంటల విద్యుత్ అందించాలనే లక్ష్యంతో విద్యుత్ సంస్థ సంస్కరణలు చేపట్టింది. రాష్ట్రం కేవలం 7,778 మెగావాట్ల స్థాపిత సామర్థ్యంతో స్థాపించబడినప్పటికీ, మార్చి 2018 నాటికి అది 15,381 మెగావాట్లకు పెరిగింది. మే 2023 నాటికి అదికాస్తా 18,567 మెగావాట్ల ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటుంది. యాదాద్రిలో 4 వేల మెగావాట్లతోపాటు మరో 8,705 మెగావాట్ల విద్యుత్ ప్రాజెక్టులు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. సీఎం కేసీఆర్ కాన్సెప్ట్ లో పుట్టిన థర్మల్ పవర్ స్టేషన్లు ఇవి. సీఎం కేసీఆర్ నిలబడితేనే కరెంటు అవసరాలు తీరుతాయని నమ్మి కొత్త థర్మల్ పవర్ స్టేషన్కు ప్రాణం పోశారు.
వ్యవస్థ బలోపేతానికి పదుల కోట్లు వెచ్చిస్తారు
రైతులకు ఏం చేసినా తక్కువే’ అని సీఎం కేసీఆర్ ఎప్పుడూ చెబుతుంటారు. నిజానికి సాగునీరు, పెట్టుబడి, కరెంటు ఉంటే చాలు.. రైతులు బంగారం పండుతారని ఆయన గట్టి నమ్మకం. ఈ నమ్మకాన్ని సాధించేందుకు కోట్లాది రూపాయలను వెచ్చించారు. 24 గంటల కరెంటు అందించేలా ట్రాన్స్ మిషన్ , డిస్కమ్ వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేయడంలో సీఎం కేసీఆర్ ఎంతగానో కృషి చేశారని అర్థమవుతోంది. స్పష్టంగా, ఈ వ్యవస్థలు భవిష్యత్తు అవసరాలు మరియు డిమాండ్లను దృష్టిలో ఉంచుకుని మెరుగుపరచడం కొనసాగించవచ్చు. ఇప్పటి వరకు రూ. రూ.39,321 కోట్లు (ఏప్రిల్ 30, 2023 నాటికి) ఖర్చు చేశారు.
మూడవది వ్యవసాయంలో ఉపయోగించబడుతుంది.
రాష్ట్ర విద్యుత్ వినియోగంలో దాదాపు 33 శాతం అంటే మూడింట ఒక వంతు విద్యుత్ వ్యవసాయానికి వెళుతుందని అధికారులు లెక్కగట్టారు. గత ఎనిమిది సంవత్సరాలలో వ్యవసాయ విద్యుత్ వినియోగం క్రింది విధంగా ఉంది:
సబ్ స్టేషన్లు.. ట్రాన్స్ ఫార్మర్లు.. ఉద్యోగులు..
ట్రాన్స్కో యొక్క అతి ముఖ్యమైన 400KV సబ్స్టేషన్ మరియు 220KV సబ్స్టేషన్లు బాగా అప్గ్రేడ్ చేయబడ్డాయి. అన్ని EHT పంక్తులు పొడవులో గణనీయంగా విస్తరించబడ్డాయి. డిస్కామ్ పరిధిలో 33 KV సబ్స్టేషన్ మరియు LT లైన్ పొడవు జోడించబడింది. దేశం ప్రవేశపెట్టడానికి ముందు ట్రాన్స్ఫార్మర్ వైఫల్యాల నిష్పత్తి 30% ఉంటే, దానిని 7%కి తగ్గించవచ్చు. తక్కువ వోల్టేజీని నిరోధించండి. దాదాపు 375,000 కొత్త డిస్ట్రిబ్యూషన్ ట్రాన్స్ఫార్మర్లు జోడించబడ్డాయి. పీటీఆర్ల సంఖ్య కూడా 3,272 నుంచి 5,643కి పెరిగింది. వైఫల్యాల శాతం గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది. ఈ వ్యవస్థలను నిర్వహించడానికి మరియు పర్యవేక్షించడానికి సిబ్బంది ఎప్పటికప్పుడు సైట్లో ఉండేలా కూడా సీఎం కేసీఆర్ జాగ్రత్తలు తీసుకుంటున్నారు. ఇప్పటివరకు, దేశ ప్రభుత్వం మునుపెన్నడూ చేయని విధంగా 22,500 మందికి పైగా కళాకారులు అధికారికీకరించబడ్డారు. ఈ విధంగా, వారు ఏవైనా సమస్యలకు వెంటనే స్పందించగలరు మరియు కనెక్షన్లు మరియు విద్యుత్ క్లియరెన్స్లను నిరోధించగలరు. దీనికి తోడు విద్యుత్ సంస్థలు 9,909 మంది ఉద్యోగులు, ఇంజనీర్లను కూడా నియమించుకున్నాయి. వీటన్నింటి వల్లే నేడు వ్యవసాయానికి 24 గంటల ఉచిత విద్యుత్ అందుబాటులోకి వచ్చింది.
ముందుగా 3 రీజియన్లలో పైలట్ చేపడతారు.
వ్యవస్థ నిర్మాణాన్ని పటిష్టం చేయడం, విద్యుత్ స్థాపిత సామర్థ్యాన్ని పెంచడం, మూడు జిల్లాల్లో పైలట్ ప్రాతిపదికన 24 గంటల వ్యవసాయ నిరంతర విద్యుత్ సరఫరా చేయడం. 2017 జూలై 16న యునైటెడ్ మెదక్ ప్రాంతానికి, జూలై 18న నల్గొండ, కరీంనగర్ ప్రాంతాలకు విద్యుత్ సరఫరా చేశారు. సైట్లోని సాంకేతిక సమస్యలను సకాలంలో కనుగొని వాటిని సరిదిద్దండి. ఈ ప్రయోగం జరుగుతుండగానే సీఎం కేసీఆర్ ఎప్పటికప్పుడు ఉన్నతాధికారులతో మాట్లాడారు. ఎక్కడ సాంకేతిక సమస్య తలెత్తినా వెంటనే స్పందించి పరిష్కరించాలని ఆదేశించారు. ముగ్గురు ప్రాంతీయ పైలట్ల విజయాన్ని అనుసరించి, ప్రతి ప్రాంతం గతంలో మెరుగుపరచబడిన ప్రసార మరియు పంపిణీ వ్యవస్థకు అనుసంధానించబడింది. ఈ విధంగా రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాలను అనుసంధానం చేసిన తర్వాత 2017 నవంబర్ 6 నుంచి 19వ తేదీ వరకు రాష్ట్ర వ్యవసాయానికి 24 గంటల నిరంతర విద్యుత్ సరఫరా అవుతుంది. తలెత్తే సాంకేతిక సమస్యలు, లోపాలను ఎప్పటికప్పుడు పరిష్కరిస్తున్నారు. డిసెంబర్ 31, 2017 అర్ధరాత్రి 12 గంటల నుంచి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 24 గంటల సరఫరా ప్రారంభమవుతుంది.
ఖర్చుతో నిమిత్తం లేకుండా కరెంట్ ఇస్తాం: కేసీఆర్
24 గంటల కరెంటు పట్ల తన ప్రభుత్వ చిత్తశుద్ధిని, నిబద్ధతను వెల్లడిస్తోంది. 2023 ఫిబ్రవరి 12న బడ్జెట్ 2023 సెషన్లో సీఎం కేసీఆర్ చేసిన వ్యాఖ్యలు ఆయన పార్లమెంటులో కుండ బద్దలు కొట్టినట్లు రుజువు చేశాయి. “30..35 ఏళ్లలో ఏమీ లేదు” అని ఏడవలేదా? కరెంటు ఎప్పుడు వస్తుందో, పోతుందో దేవుడికే తెలియాలి. ఇన్వర్టర్లు, కన్వర్టర్లు, జనరేటర్లు, స్టెబిలైజర్లు పుంజుకుంటున్నాయి. ఆ దుకాణాలన్నీ పోయాయి. ఎన్నో ఏళ్లుగా 24 గంటల కరెంటు ఇస్తున్నాం. చైర్మన్ గారూ.. నాకు చాలా బాధగా ఉంది. 24 గంటలు కరెంటు లేదని కొందరు అంటున్నారు. మన అవసరాలను బట్టి ఒక అంచనా ఉంటుంది. విద్యుత్ శాఖ మంత్రి, అధికారులకు చెబుతూనే ఉన్నా. పారిశ్రామిక, సమాచార సాంకేతిక రంగాలు అభివృద్ధి చెందుతున్నాయి.
వ్యవసాయం కూడా పెరుగుతోంది. కాబట్టి మీరు పెరుగుతూనే ఉండాలి. 4 రోజుల క్రితం విద్యుత్తుపై సమీక్షించారు. గ్రిడ్ వైఫల్యాన్ని నివారించడానికి మందపాటి రేఖలపై 50 చక్రాల ఫ్రీక్వెన్సీని తప్పనిసరిగా నిర్వహించాలి. ఇది చక్కెర యంత్రం లాంటిది. దానిని తెల్లగా చేయవద్దు. అధిక చక్కెర తినవద్దు. దిగువన కూడా… మీ గ్రిడ్ విఫలమవుతుంది. ఊహించని లోడ్ సంభవించిన సందర్భంలో, రెండు మండలాలకు కరెంట్ వెంటనే కత్తిరించబడుతుంది. రెండు లేదా మూడు గంటల తర్వాత, కరెంట్ సమతౌల్యానికి చేరుకుంటుంది మరియు ఇవ్వబడుతుంది. నాకు కోపం వచ్చినా అలా ఫోన్ పెట్టకు. బడ్జెట్ పెంపుపై అధికారులు సంకేతాలు ఇచ్చారు. అందుకే ఈసారి బడ్జెట్ రూ.1500 కోట్లు పెరిగింది. అయితే అది చాలదు సార్… రోజుకి రూ.2.8 కోట్లు అడుగుతున్నారు. రూ.280 కోట్లకు బదులు రూ.380 కోట్లు ఇస్తామన్నారు. ఒక్క నిమిషం కూడా కరెంట్ పోదు. కానీ 100 మిలియన్లు సరిపోతాయి. వారు (ప్రతిపక్షాలు) ఏదో కోరుకుంటున్నట్లున్నారు. ఏది దొరికితే అది మరింత దిగజారాలని వారు భావిస్తున్నట్టున్నారు. ప్రజలు గమనిస్తున్నారు…’’ అని వ్యాఖ్యానించారు.
